An Gernowyon tramor

Y tiberthas dhyworth Kernow moy es hanter milvil a dus y’n nownsegves kansvledhen ha mos dhe leow ha tramor hag yn Breten Veur. Kresen Kernow a’s teves aray a govskrifow ow tochya argerdh a dhivroans, y’ga mysk nebes a-dro dhe deyluyow unnik hag yn Kernow ha tramor.

Neb prys, mar gemmyn o divroans mayth o isframweyth meur yn Kernow dh’y skoodhya. Y’gan kuntellow y hyllir kavos argemynnow paper-nowodhow hag erthyglow ow profya kussul ha kedhlow dhe dhivroysi dhyworth Kernow hag ynwedh kovadhow a dokynyow prenys ha teyluyow (boghosek dre vras) dewisys rag bewnans nowydh tramor.

Kresen Kernow a with ynwedh an govskrifva Scoble, kuntel rych a lytherow ha skrivennow erel a dhiskwedh yn kler effeyth sevur a dhivroans orth unn teylu. An kuntel a’n jeves moy es 50 lyther manylys leun a gedhlow ow tochya bewnans war an or valweyth, danvenys tre gans Richard Scoble a Amerika Kledh dh’y deylu yn Deveryon.

Yma ynwedh y’gan kuntellow lytherow erel a dhivroysi tramor dh’aga theyluyow yn Kernow, keffrys ha dydhlyvrow, imajys ha skeusennow. Nyns o pub divroyas den bal; ni a’gan beus lytherow ha dydhlyvrow a dreghoryon ha galwesigyon erel re hwilsa bewnans nowydh tramor.

Yth eson ni y’n eur ma ow hwithra agan kuntellow may kwellyn an pyth a dhiskudhons a’n mellow ynter Kernow ha’n Emperoureth  Vretennek ha trevesigoleth, ha’n effeyth a hemma war boblansow tramor ha tre. Hemm yw ragdres a bes, mes y hyllir redya moy yn y gever war agan folen Istoris Du, po iskarga Gid kuntellow Kresen Kernow – an Kenwerth Kethyon Treusatlantek ha’n Karib (Sowsnek) ha Gid kuntellow Kresen Kernow – Afrika (Sowsnek) rag trovya moy a’gan diskudhansow bys lemmyn.

Mars eus bern genowgh a hwilas hendas divroyas, y hyll bos an niveryans heweres yn feur, hag y hyllir y dhrehedhes warlinen yn Kresen Kernow po dre wiasvaow ragbren yn tre. Y hyllir redya agan gid kuntellow Istori Teylu rag nebes kedhlow pella.. Ny’gan beus rolyow a drethysi, mes y hyllir drehedhes lies a’n re ma der Ancestry.co.uk rag pemont. Y tal lieskweyth checkya kovadhow an powyow dhedha mayth eth agas hendas.

Nyns o bodhek pub divroans. Kovlyvrow Prison Bosvena ha kovadhow Esedhogow Trymisyek  (mirewgh orth an gid kuntellow Galweyth ha Kessydhyans, Lagha hag Ordyr) a’s teves lies kampol a dus a veu breusys ha treusperthys tramor. Ogas onpossybyl yw dhe wodhvos pandr’a hwarva dhe lies anedha.

Termys hwithra alhwedh: migration, America, Australia, Africa (and countries involved as well as towns and places), migrant, emigration, emigrant, colonialism

Kuntellow alhwedh: AD833 (Scoble family), AD1875 (James Keast, South Africa), AD1207/6 (County Distress Fund records), X955/1-2 (photograph albums featuring industrial and colonial scenes in Africa and South America)

Dyllansow alhwedh: Cornish overseas by Philip Payton, 1999; Cornish Miner in America by A.C. Todd, 1967; Cornish Farmer in Australia by Philip Payton, 1987; Cornish pioneers in South Africa: ‘Gold and diamonds, copper and blood’ by Richard Dawe, 1998

Mires: y hyllir mires orth fylmow a daklow y’gan kuntellow keffrys ha’gan kevres kewsel Kernow Tre…ha Dhe-ves (rekordys yn fyw yn 2021) war agan kanel YouTube

Hwithra:  y tisplet agan diskwedhyansow warlinen Kernow ha’n West Amerikanek ha Kernow Tre…ha Dhe-ves (Sowsnek) aray a bythow dhe les