Godhonieth ha dismygyans

Kernow re beu – hag a-gynsow hag yn istorek – magva a dhismygyans ha godhonieth, gans lies godhonydh(es) ow tos a drevow dres Kernow oll. Kresen Kernow a with kovadhow ow tochya lies a’n re ma hag ynwedh dyllansow a-dro dhe nebes tus ha themys kelmys dhedha.

John Couch Adams (1819-1892) a veu genys ogas dhe Lannstevan ha meur-aswonys veu wosa diskudha an planet Nevyon. Ev a dharganas bosva anodho der awgrym hepken hag a’y-wosa y feu ev lewydh an mirji yn Pennskol Kargront. Kresen Kernow a with kovskrifva efan a lytherow, skeusennow hag erthyglow dhyworth y deylu, y’ga mysk lytherow skifys gans John yn y flogholeth dh’y deylu.

William Cookworthy (1705-1780) a dhiskudhas pri gwynn yn Kernow. Kresen Kernow a’s teves gronn didheurek a lytherow dhyworth Cookworthy a dheskrif y arbrovow, y’ga mysk darnow derowel a jeni fin.

Goldsworthy Gurney (1793-1875), den jentyl godhonydh Vyktoryanek tipek, a dhismygas hag arbrevi gans lies tybyans dihaval, y’ga mysk kalghwolow. Yn agan kuntellow yma skrifow ha lyvrigow divers yn y gever, keffrys ha’y urdhyans yn marghek gans Myghternes Vyktorya.

Y hwithyn ynwedh skrivennow ow tochya godhonydhyon hag ynjynoryon a vri kepar ha Humphry Davy, Davies Gilbert ha Richard Trevithick, keffrys ha dasskrif a-varr a Tractatus de Corde (1671) gans Richard Lower. Lower (1631-1691), genys yn Eglostudik, a wrug an kynsa treustroth goos didro y’n bys. Kresen Kernow a with ynwedh kuntel bras a jornalys a gowethasow godhoniethek, y’ga mysk Fondyans Riel Kernow, Kowethas Liesteknogel Riel ha’n Kowethas Dororiethel Riel.

Y hyllir kavos kedhlow pella a dhismygyansow ha nowydhheansow war an folennow thema Kovadhow morek ha Balweyth ha diwysyansow kelmys.

Termys hwithra alhwedh: individual names, inventions, inventor, experiment, science, innovation, engineer, types of science (e.g. biology, horticulture)

Kuntellow alhwedh: AM (Adams family), F/2/39 (Cookworthy letters), DG (Davies Gilbert), X843 (Gurney)

Dyllansow alhwedh: Cornish inventors by Carolyn Martin, 2001; Cornwall in the age of steam by A. Guthrie, 1994; Cornwall in the Age of the Industrial Revolution by John Rowe, 1993.