Istoris Du

Yth eson ni y’n eur ma owth oberi war ragdres dhe aswon kuntellyansow ha taklow meur aga bri y’gan kuntellyansow ow tochya istoris Du. Hemm a vydh tamm ober a vri, desinys dh’y wul esya dhe gavos taklennow ha diskudha istoris kelys kyns es hemma.

Yth yw ragdres a lies kinda, mes ni a dhallathasdre brederi a’n pyth a dhiskudh agan kuntellyansow kernewek a-dro dhe’n Kenwerth Kethyon Treusatlantek.

Agan kovadhow pluw a syns niver a vesydhyansowa dus Dhu, ow komprehendya nebes omjunys dhe’n Kenwerth Kethyon Treusatlantek. Rag ensampel, “Rachel Chapman…an Pyth a Vrs. Chapman a Fowydh” a veu besydhyes yn 1746 hag yma ensamplys pals erell yw rekordys. Agan kuntellyansow teylu, stat ha laghysi ynwedh a syns ynna kemynskrifow, gobrenansow ha mappow ow tochya perghenogeth a dus kethhes, menystra korslannow sugra, ha moy. Mirewgh orth Gid kuntellow Kresen Kernow – an Kenwerth Kethyon Treusatlantek ha’n Karib (Sowsnek), po gwelewgh agan diskwedhyans Diskudha Istoris Du yn Kernow rag trovya moy.

Yth eson ni ow mires orth hwithra eghennow erel a istori ollvysel, yn unn gomprehendya an pyth a wra diskudha agan kuntellyansow a-dro dhe omvyskans tus kernewek yn trevesigethow bretennek, ha strokas an divroans kernewek yn feur war boblansow genesik yn broyow kepar hag Afrika Soth hag Ostrali. Yth eson ni ow restra gwell agan menegva may fo esya kavos taklow, ha hwithra skrifennow unnik rag gweles an pyth a dhiskudhons ha konvedhes aga bri. Hemm yw ragdres a bes, ytho gwra dasjeckya, mar pleg, rag nowydhheansow ha kedhlow pella. An Gid kuntellow Kresen Kernow – Afrika (Sowsnek) a alsa bos dhe les, hag yma y’gan gid kuntellow Kernowyon dramor manylyon kelmys orto.

Yth aswonyn bos y’gan menegva nebes termow yw divlas, ha nebes a’s teves styryow re janjyas dres an osow. Yma termow a’n par na a-berth yn nebes kovadhow derowel re beu gwithys rag kedhla dhe dhevnydhyoryon gnas ha dalgh an fentynnyow perthynek. Ny wrons i dastewynnya breusow an Gonis Kovskrifennow ha Studhyansow Kernewek. Edrek a’gan beus a offens a vo kawsys drefen ni dhe  gomprehendya an termys ma.

Termys hwithra alhwedh: Caribbean, Transatlantic Slave Trade, Enslavement, Slavery, Black history, Africa, colonial, colonialism

Dyllansow alhwedh: The Cornish in the Caribbean by Sue Appleby; Music and Musicians in early 19th century Cornwall, The world of Joseph Emidy – slave, violinist and composer by Richard McGrady; see individual collections guides for more specific examples